Şekil-1. Yüzeysel zamana tâbi bir hayatın ve o hayatta geliştirilen melekelerin şeması.
Z–Z’: Aslî zaman akışı
a noktası: Bir insanın doğduğu, aslî zaman akışındaki bir an
af spirali: Periyotlar halinde süren bir insan hayatı
ab, bc, cd, de, ef halkaları: İnsan hayatındaki periyotlar veya devreler
af, aj, am doğru parçaları: Farklı derecelerde inkişaf eden melekeler
Üç boyut anlamına tâbi olan (üç boyutlu mekânlarda geçerli olan) basit zamana yüzeysel zaman denir. (211) Çünkü bu zamanın akışı, şemada gösterildiği gibi bir yüzey üzerine çizilmiş spiral periyotları hâlinde tek bir yöne doğru seyreder. (211) Bu şekil, sadece yüzeysel zaman kavramını izah etmek için çizilmiş bir grafikten ibarettir ve yüzeysel ya da basit zamanı n objektif olarak idrak edilebilmesini sağlamak için yapılmıştır. (212)
Şekilde bir “ZZ'” doğrusunun (aslî zaman doğrusunun) “a” noktasından dik olarak delip geçtiği bir “opsr” yüzeyi, yani düzlemi bulunmaktadır. (212) Bu yüzey “ZZ'” doğrusuna tümüyle diktir. (212) Bu yüzey üzerinde “a” noktasından itibaren çizilmiş, gitgide uzayan, fakat sadece yüzeysel ilerleme gösteren bir de spiral var. (212) Bu spiral ilerlerken “Z–Z'” doğrusuna dik yönde yürüdüğünden spiralin uzunluğu ne kadar olursa olsun, “ZZ'” doğrusu üzerinde hiçbir mesafe katetmez, sadece doğrunun “a” noktasından ayrılmadan (ona bağlı olarak), yerinde sayarak “a” noktası etrafında devirler yapar durur. (212)
İşte yüzeysel zaman idrakinin yürüyüşü budur. (212) Yüzeysel zaman, şekilde görüldüğü gibi, dümdüz bir doğru üzerinde yürümez; bir doğrunun (aslî zaman doğrusu) bir noktası (“a” noktası) etrafında, o doğruya dik olan bir yüzey üzerinde devirler yaparak spiral şeklinde döner. (212) “Z-Z'” doğrusu ise kâinatı kapsayarak kateden, yani âlemlerdeki bütün zaman realitelerini kapsamına alan ve kâinatımızı baştan başa kateden aslî zamandır. (212)
Bu spiralin seyri üzerinde, “a” noktasını bir insanın doğduğu an, “f” noktasını da öldüğü an olarak tespit edelim! (213) Onun doğumundan ölümüne kadarki inkişafında devam eden bir durumunu, mesela bir melekesini ele alalım: (213) Şekilde görüldüğü gibi bu meleke (“a–f” doğru parçası) “a” noktasından “f” noktasına giderken, önüne gelen spiral dairelerini “b”, “c”, “d”, “e” ve “f” noktalarından katederek geçmiştir. (213) Şekilde açıkça görüldüğü gibi, bu noktalar spiralin akışı üzerinde bir hayattaki devreleri (periyotları) temsil eden daireler oluşturmaktadır. (213) Mesela “a” ile “b” arasında bir daire tamamlanmıştır. (213) Onu daha sonra daha geniş ikinci bir daire (“bc” dairesi) ve onu da üçüncü bir daire (“cd” dairesi) izlemektedir. (213) Böylece son olarak “ef” dairesine kadar daireler birbirinden daha büyük şekilde birbirini izlemektedir. (213) İşte bunların her biri birer periyodu, yani bir hayat boyunca geçirilen devrelerden birini temsil etmekte olup, periyotlar birbirlerini sırayla izlemektedir. (213) Burada esas olarak, geçmiş periyot, içinde bulunulan periyot ve gelecek periyot kavramı bulunur ki, bu da yüzeysel zaman idrakinin bir zaruretidir. (213) Yani yüzeysel zaman idrakiyle insan, yüzeysel zaman zaruretlerine tâbi olarak, belirli bir anda ancak bir tek yönde hareket edebilir ve geçmiş, şimdi ve gelecek kavramları içinde tek bir sırayı takip etmeye mecburdur. (215)
Hayatta bazı melekeler, “af” doğru parçası gibi bütün hayat boyunca inkişaflarına devam ederler. (213) Fakat bazı melekeler de “aj” ve “am” doğru parçaları gibi hayatın ancak dört veya üç devresi boyunca inkişaf ederler. (213) Bunlardan daha kısa, mesela ancak bir devre süresince inkişaf eden melekeler de vardır. (213) Yani bir insan hayatı boyunca, bütün melekeler her devrede inkişaf etmezler, diğer deyişle aynı derecede inkişaf etmezler. (213)