
Şekil-6. Küresel zamandaki tekâmülün ya da ‘intibak sahası’ndaki büyümenin yan yana kürelerle açıklanması.
Tekâmülün küresel zaman yürüyüşünü ve intibak sahalarının büyümesi sırasında meydana gelen büyüklük farklarını görebilmek üzere Şekil-5’teki 4 kademeyi temsil eden 4 küreyi (4 kesiti) iç içe olmaktan çıkarıp, yan yana dizelim! Yani kesitlerin birbiriyle kıyasını yapabilmek için önceki şemada (Şekil-5’te) en küçük kesit olan “a” kesitini sabit tutarak en büyük “d” kesitini adeta bir fotoğraf körüğü gibi ondan uzaklaştıralım! (227) Böylece bu 4 kesit yanlaması na bir koni meydana getirirler. (227) Bu koninin tabanını en büyük ve en dışta bulunan “d” küresinin kesiti oluşturur. (227) Koninin tepesinde, yani sivri tarafında ise en küçük “a” küresi bulunur. (228) Aradaki “b, c” kesitleri de diğer iki kürenin kesitleridir. (228)
Buradaki “a”, “b”, “c”, “d” kesitleri arasındaki genişlik farkları, idrakî zamanın farklı kademelerinin “inkişaf kıymetleri farkları”dır. (228) Her kesitin genişliği, o kesitin kendi kapasitesine ilişkin inkişaf genişliğini ve küre inkişafının (küresel inkişafın) o ana mahsus genişliğini gösterir. (228) Aralarındaki farklar ise, kürenin birbiri üzerine inkişaf eden genişleme farkları olup, inkişaf sırasında aslî zaman üzerinde katedilen mesafeyi gösterir. (228)
Mesela “ef” ve “e'f'” paraleli, “a” küresine mahsus inkişaf derecesini, sonraki “gh” ve “g'h'“ paraleli, “b” küresinin inkişaf derecesini gösterir. (229) Bu “ef” ve “e'f'” paraleli ile “gh” ve “g'h'“ paraleli arasındaki “I” mesafesi de, iki inkişaf kademesi arasındaki inkişaf farkını ve aynı zamanda aslî zaman üzerinde katedilmiş mesafeyi gösterir. (229) Aynı şekilde, gittikçe büyüyerek genişlemiş “c” ve “d” kürelerine ait, “i j” ve “i' j'“ ile “kl” ve “k'l'” inkişaf kademelerinin nasıl gittikçe genişlemiş oldukları ve aralarındaki inkişaf ve zaman akışlarına ait “II” ve “III” farklarının nasıl meydana geldikleri de kolayca görülmektedir. (229)
Tekâmülün ‘küresel zaman’ ya da idrakî zamandaki yürüyüşünü gösteren şekilde, kürelerin iki inkişaf kademesi arasında görünen genişleme ya da inkişaf farkı, intibak sahasının genişlemesini ifade eder, yani bu fark, aslî icaplara giderek daha geniş çaplarda intibak eden idraklerin intibak sahaları (eski intibak sahası ile yeni intibak sahası) arasındaki genişlik farkından başka bir şey değildir. (229, 237) Çünkü küresel zamanda inkişafların artması, daima kâinattaki hakiki intibak sahasının genişlemesinin eşliğinde olur. (229) İntibak sahasının her genişlemesi de Ünite denilen idrak vahdetine biraz daha yaklaşılması demektir; intibak sahasının son ve en geniş halini alması ise, Ünite denilen idrak vahdetinin gerçekleşmesi demektir. (229, 230, 239)

